Færslur föstudaginn 23. júlí 2004

Kl. 12:00: Alltaf spurning um forgangsröðun 

Ég er 28 ára, giftur og lukkulegur faðir drengs að nafni Logi Garpur. Hann er ný orðinn tveggja ára. Ég vinn fullan vinnudag utan heimilisins en konan hefur verið heima sl. tvær vikur með drengnum og verður það út mánuðinn, þar til hann byrjar á einum af litlu leikskólunum hér í borginni.

Við höfum enn ekki endanlega ákveðið hve langan skóladag við ætlum að þiggja fyrir hann. Meðan við vorum enn barnlaus þá vorum við nokkuð hörð á því að börnin okkar færu bara á leikskóla hálfan daginn, en í seinni tíð hefur aðeins slaknað á þessum hugmyndum okkar og lengri skóladagur kemur nú til greina - kannski fimm, sex, eða jafnvel sjö tímar. Þó helst ekki lengur en það. Hver verður endanlega lendingin, kemur í ljós síðar.

Þetta er undir niðri pínu erfitt val fyrir okkur, því við höfum lengi haft óbeit á því sem okkur finnst vera "vistunarmenning" og "kerfisuppeldi" - að börn séu geymd að óþörfu á stofnun af því þau rúmist ekki í æsispennandi hvunndagsævintýri foreldranna. Þegar við fórum af stað með að eignast börn einsettum við okkur að gera foreldrahlutverkið að forgangsverkefni næstu 18 ár, og hámarka beina þátttöku okkar sjálfra í uppeldinu. Við vildum að börnin okkar þekktu okkur og væru virkir þátttakendur í lífi okkar, bæði í leik og starfi - og við í þeirra.

Eins og flestir feður á mínum aldri fullnýtti ég fæðingarorlofið mitt, sem þá voru tveir mánuðir, og dreifði því á þrjá mánuði. Þessar fyrstu vikur í lífi mínu sem foreldris voru ótrúlegur tími, svo merkilegur að ég á í dag erfitt með að ímynda mér að fyrir aðeins nokkrum árum var fæðingarorlof feðra næstum óþekkt. Ég upplifði þetta sem mikil forréttindi en áttaði mig um leið á því að í raun er þetta jafn sjálfssagður réttur og réttur mæðra til fæðingarorlofs. Ég fann til með kynbræðrum mínum af fyrri kynslóðum.

Á þessum tíma vorum við hjónin bæði sjálfstætt starfandi, og líkt og ég treindi konan mín fæðingarorlofið sitt í nokkra mánuði aukalega. Þannig urðu viðbrigðin við að hefja aftur störf minni en ella og það, ásamt sveigjanlegum vinnutíma, auðveldaði okkur til muna að stilla saman hið glænýja fjölskyldulíf og vinnuna.

Við ákváðum snemma að reyna að skipta vinnunni við uppeldið eins jafnt á milli okkar og kostur gafst. Við unnum bæði vinnu sem okkur líkaði vel við og vorum bæði treg til að fórna henni algjörlega fyrir foreldrahlutverkið. Að auki búa nánustu fjölskyldur okkar beggja erlendis eða úti á landi, þannig að möguleikar okkar á skilja drenginn eftir á ólíklegustu tímum í umsjá vandamanna voru minni en flestra.

Niðurstaðan varð því sjálfkrafa sú að við drógum bæði úr vinnu utan heimilisins, miðað við það sem áður hafði verið, og reyndum eftir fremsta megni að skipta dögunum jafnt á milli okkar, þannig að annað okkar gæti alltaf verið heima með strákinn og hitt í vinnunni.

Þetta gekk í raun alveg ótrúlega vel, þó það væri að vísu dálítið lýjandi stundum. Lengi vel var dæmigerður dagur þannig að ég tók morgunvaktina og vann aðeins fram yfir hádegi og fór þá heim og sinnti stráknum og heimilinu fram á kvöld. Konan mín vann aðallega sem leikhúshönnuður á þessum tíma, og sú vinna fór oftar en ekki fram síðla dags og á kvöldin. Samverustundir okkar tveggja voru því oftast í stuttan tíma yfir miðjan daginn með stráknum og svo e.t.v. einn og hálfan eða tvo tíma seint á kvöldin eftir að hann var sofnaður. Stærsta þrautin fólst í að reyna að nýta vel þær fáu stundir sem við gátum átt öll saman.

Svona gekk þetta þar til strákurinn var orðinn rúmlega 15 mánaða gamall, en þá fengum við inni fyrir hann hjá afar góðri dagmömmu sem sá um hann frá klukkan átta til tvö á daginn. Um þetta sama leiti stóðum við í íbúðakaupum og þurftum bæði að auka aðeins við okkur vinnu og fá stöðugri tekjur. Ég réði mig í fasta vinnu frá níu til fimm og konan mín í hálft starf í Leiklistarskólanum fyrri part dags, auk þess sem hún lærði og kenndi magadans á kvöldin. Þá var dagskiptingin þannig að við fórum bæði í vinnu fyrir hádegið. Hún sótti svo strákinn til dagmömmunnar kl. tvö og hafði hann með sér þar til hún fór að kenna. Ég kom heim áður en hún fór út, og við borðuðum stundum kvöldmat saman, en við félagarnir vorum svo tveir saman síðustu klukkutímana fyrir háttinn.

Við tókum fljótt eftir því að reglan sem skapaðist við dvölina hjá dagmömmunni var stráknum holl og gerði margt miklu auðveldara fyrir okkur öll. Fram að því gátum við hjónin hagað seglum meira eftir vindi hvað varðar vinnutíma og samverustundir með stráknum. Þó sveigjanleikanum fylgdu óneitanlega ýmsir kostir og strákurinn nyti þeirra, þá fundum við eftir á að aukin reglufesta bæði hjálpaði okkur að nýta tímann betur og auðveldaði stráknum að vissu leyti að henda reiður á lífinu og tilverunni.

Eftir á að hyggja erum við bæði afskaplega sátt við þær ákvarðanir sem við höfum tekið fram að þessu. Sér í lagi erum við sátt við að hafa deilt vinnunni við uppeldið og takmarkað vinnutíma okkar þannig að við þurftum lítið á utanaðkomandi aðstoð að halda við uppeldið.

Heildartekjur heimilisins drógust að sjálfssögðu þó nokkuð saman um tíma og við þurftum að hægja á ýmis konar 'óþarfri' neyslu, og starfsframinn leið örugglega eitthvað pínu lítið líka fyrir vikið. Á móti kemur að við eigum heilbrigðan og heilsteyptan tveggja ára dreng sem við þekkjum bæði jafn vel og eigum innihaldsríkt tilfinningasamband við.

Við hlökkum til að Logi Garpur fari á leikskólann í haust, læri nýja hluti, kynnist fleiri krökkum á svipuðum aldri og eignist vini. En við hlökkum líka til að hitta hann að loknum skóladegi og eiga með honum notalegar vökustundir, bæði saman og sitt í hvoru lagi.

Ég tel okkur lukkuleg að vera á nægilega góðum launum til að geta dregið aðeins úr vinnu, og geta sveigt vinnutímann að þörfum okkar. Að sama skapi áttar maður sig á því að óháð því hver launin manns eru, þá er þetta líka alltaf spurning um forgangsröðun.

Við hjónin hyggjumst eignast fleiri börn áður en langt um líður, og það verður fróðlegt að sjá hvernig okkur mun þá ganga að samstilla vinnuna og uppeldið og taka á þessum hlutum jafnt í sameiningu.

Már Örlygsson, forritari og hönnuður hjá vefhugbúnaðarfyrirtækinu Hugsmiðjunni; giftur Kristínu R. Berman, textíl- og leikhúshönnuði.

Greinin birtist fyrst á vefnum Hið Gullna Jafnvægi.

Varanleg slóð