![[Passamynd]](/files/2003/05/mar.gif)
Már Örlygsson"Kríonistar"
Ég horfði um daginn á danska heimildarmynd í RÚV um samfélag "Kríonista" í Bandaríkjunum. Þátturinn fjallaði fyrst og fremst um meðlimi í Alcor samtökunum (The Alcor Life Extension Foundation), en þetta fólk greiðir mánaðarlega trygginga- og þátttökugjöld og á móti mæta sérfræðingar samtakanna á staðinn þegar fólkið deyr, hraðfrysta líkið á meðan það er enn volgt og vista það í öruggri frystigeymslu um ókomna tíð - eða þar til læknavísindunum hefur fleygt svo fram að hægt sé að lífga frosið fólk frá dauðum og tryggja því eilíft líf.
Þarna var talað við hámenntaða vísindamenn sem stunda rannsóknir á þessu sviði, sem og óbreytta meðlimi samtakanna. Hluti meðlimanna höfðu flutt sig um set til að vera í öruggri nálægð við frystihúsaðstöðu samtakanna - ef ske kynni að dauða þeirra bæri brátt að.
Vísindamenn komu fram og bentu á að í langan tíma eftir að fólk er úrskurðað látið eru allar frumur líkamans í raun lifandi, og að tíminn sem læknar á sjúkrahúsum hafa til að lífga fólk við úr hjartastoppi og andnauð lengist sífellt samfara framförum í læknavísindunum. Þeir vildu meina að mörk lífs og dauða lægju á mjög gráu svæði og nákvæm staðsetning þeirra réðust fyrst og fremst af tæknilegri getu/þekkingu læknavísindanna á hverjum tíma.
Sérfræðingarnir og almennu meðlimirnir sem rætt var við voru allir sannfærðir um að það væri engin spurning hvort, heldur hvenær, læknavísindinum tækist að ráða bót á dauðanum, og samkvæmt nokkuð ágætlega rökstuddri skilgreiningu þeirra þá var fólkið í frystihylkjunum í frystihúsinu ekki dáið heldur bara í dái (líkamsstarfssemin kyrrsett á hinum umdeilanlegu mörkum lífs og dauða).
Kona nokkur sem rætt var við talaði um að það hefði auðveldað henni mikið að kljást við fráfall eiginmanns hennar, vitneskjan/trúin að maðurinn hennar er ekki dáinn heldur "sofandi" og einn góðan veðurdag í framtíðinni mundi hann vakna (og hún kannski líka) og þau lifa saman öðru sinni.
Mér fannst athyglisvert að sjá hversu fullkomlega sambærileg hegðun og heimsmynd þessa fólks er hegðun og heimsmynd ýmissa trúarhópa, s.s. kristnna manna. Samt minntist ekki ein sála af þeim sem rætt var við í þættinum svo mikið sem einu orði á Guð, yfirnáttúru, eða annað það sem sumir vilja meina að einkenni, eðli málsins samkvæmt, öll trúarbrögð.
Hvað segja vantrúaðir? Má líta á samfélag "kríonista" sem nothæft innlegg í umræðuna um hvar mörkin liggja milli trúleysis og trúarbragða?
Ég hefði gaman að því að sjá svör frá Matta og Birgi, og einnig að heyra sjónarmið einhverra af spekúlöntunum á Annáll.is.
Svör frá lesendum (12)
Matti Á. svarar:
Tja, ég sé ekki betur, útfrá því sem þú segir hér, en að þetta fólk sé mekanistar (sjá, http://www.vantru.net/2004/01/12/13.00/ )
"Má líta á samfélag "kríonista" sem nothæft innlegg í umræðuna um hvar mörkin liggja milli trúleysis og trúarbragða?"
Mitt hógværa mat: Nei.
31. janúar 2004 kl. 21:11 GMT | #
Már Örlygsson svarar:
Jújú, þau eru "mekanistar".
Skipting fólks upp í hópa "mekanista" og "vítalista" getur vissulega verið gagnleg en hún kemur samt ekki í stað umræðunnar um félagslegar birtingarmyndir "trúar" og "trúarbragða" - en það má segja að það sé punkturinn sem ég var að reyna að velta upp með þessari færslu.
Því er kannski rétt að velta upp annari spurningu: Mæla einhver góð rök gegn því að rökræða og skilgreina "trú" og "trúarbrögð" líka sem félagsleg fyrirbæri ... eða er inntakið það eina sem skiptir máli?
P.S. Þið Vantrúarmenn virðist reyndar jafn áhugasamir og ég um félagslegt hlutverk og félagsleg áhrif "trúar" og "trúarbragða" því eftir því sem ég fæ best séð, þá beinist gagnrýni ykkar oftar en ekki að meintum neikvæðum félagslegum og menningarlegum áhrifum þess að stór hluti samfélagsins er uppfullur af "ranghugmyndum" eða "veirusýkingum hugans".
31. janúar 2004 kl. 22:12 GMT | #
Jósi svarar:
Hmmm.. Ætti þetta ekki að skrifast með Y? Krýonistar? Ég held að orðið sé dregið af orðinu "Crypt"....
1. febrúar 2004 kl. 01:31 GMT | #
Már Örlygsson svarar:
Mig minnir endilega að RÚV hafi skrifað orðið með "i". Held mig við það. Þetta er annars hið versta orðskrípi.
1. febrúar 2004 kl. 01:37 GMT | #
Hrafnkell svarar:
Dregið af gríska orðinu Kryos sem þýðir kalt var sagt í þættinum.
1. febrúar 2004 kl. 11:34 GMT | #
Birgir Baldursson svarar:
Ég man ekki betur en að hafa séð þátt um þetta á sínum tíma þar sem fram kom að við svona frystingu eyðileggjast frumuveggir líkamans. Því myndi aldrei ganga að endurvekja þessa mannslíkama, þótt þeir líti áfram út eins og nýlátið fólk- þeir eru óstarfhæfir.
Annað hvort eru vísindamennirnir því að ljúga því að þessu fólki að þetta sé tæknilegur möguleiki, eða þá að menn þrá svo mjög að vakna upp að nýju að þeir láti þessa staðreynd sem vind um eyru þjóta. Haldi vísindamennirnir upplýsingum til baka er ekki hægt að kalla þetta fólk trúfólk, því það heldur sig vera með rökstuddar niðurstöður í höndunum. Sé þessu á hinn veginn farið er ljóst að menn hunsa rök og sannanir og mega því á einhvern hátt kallast trúmenn, flygjendur hindurvitna, þótt ekki fjalli þau um yfirnáttúru.
En kemur þetta eitthvað umræðunni um hvort trú sé trúleysi við? Þótt við víkkuðum þessi hugtök út fyrir vítal- og mekan- stendur eftir að trúmenn eru þeir sem aðhyllast hindurvitni, en trúleysingjar ekki.
14. desember 2004 kl. 18:47 GMT | #
Birgir Baldursson svarar:
Afsakið: ...hvorttrúleysi sé trú ætlaði ég að segja.
14. desember 2004 kl. 18:53 GMT | #
Már svarar:
Birgir. Þú hugsa inntak: Ég hugsa hlutverk. Úgg!
Ég held að við séum í grófum dráttum alveg sammála um hvernig ber að skilgreina trú/-leysi út frá inntaksskilgreiningu.
Því finnst mér áhugavert að sjá hvað gerist ef við prófum að hætta að einblína á hverju þetta fólk trúir og hvort það sé rétt, og skoðum í staðinn hvernig það trúir, hver félagslega verkaskiptingin er innan hópsins, o.s.frv.
15. desember 2004 kl. 22:44 GMT | #
Vantrú.net: Kommúnistarnir við?
15. desember 2004 kl. 22:46 GMT | #
Már svarar:
Birgir, það sem ég á við er að hættan sem stafar af trúarbrögðum er ekki bara af heimskulegu innihaldi, heldur ekki síður af hegðnarmynstrinu sem þau innræta fólki, og valdakúltúrnum sem fylgir þeim.
15. desember 2004 kl. 22:57 GMT | #
Ormurinn svarar:
Mér finnst spurning hvort hægt sé að flokka Kríónista sem hreina mekanista (eins og það er skilgreint hér: http://www.vantru.net/2004/01/12/13.00/) þar sem þeir leggja alla sína trú á tækni sem er ekki til og mun mögulega muni aldrei verða til. Að mínu mati er þetta e-k óskhyggja. Þetta setur þá einhverstaðar á grátt svæði mitt á milli mekanista og vítalista að mínu mati.
En ég mundi ekki ganga svo langt að vísindamenn sem vinna fyrir kríónista séu að ljúga eða visvítandi að leiða hjá sér staðreyndir. Það er nú þannig með vísindin að oft eru margar kenningar í gangi á hverjum tíma með fullt af rökum með og á móti og erfitt að velja á milli hveru maður á að trúa. Í þessu samhengi finnst mér afstaða kríónista að einhverju leiti eiga sameiginlega þætti með trúuðum.
16. desember 2004 kl. 09:47 GMT | #
Már svarar:
Já, venjulegt fólk getur ekki með neinu móti lagt mat á hvað er rétt og hvað ekki. Það eina sem fólk getur gert er að velja af handahófi eitthvað til að trúa hverju sinni og hegða sér eftir því.
Vísindamenn hafa ákveðið "authority" hlutverk í vestrænum samfélögum. Það eina sem okkur er ætlað er að trúa þeim og fylgja, því þeir vita hvað er rétt - en samt skipta þeir um skoðun á nokkurra ára fresti. Skýrustu dæmin sér maður í lyflækningum og manneldisleiðbeiningum - sérstaklega þeim sem snúa að næringu kornabarna. Það getur verið spaugilegt að bera saman fræðslubæklingana sem foreldrum hafa verið afhentir með fárra missera millibili.
17. desember 2004 kl. 08:03 GMT | #