Íslenskt orð fyrir "Source Code"

Skrifað 13. september 1999, kl. 02:00

KDE þýðingarhópurinn er duglegur að tala þessa dagana. Mér hefur í nokkurn tíma fundist brýn þörf á því að finna gott orð fyrir hugtakið "Source Code". Orð sem íslendingar geta orðið sáttir við.

"Forritstexti" er orð sem KDE hópurinn hefur notað hingað til, en mér finnst það orð bæði ljótt og stirt orð (heil fjögur atkvæði!) og auk þess gallað að því leiti að það er of takmarkað. Source code getur allt eins átt við um htmlið á bak við vefsíður, og ekki nærri því allar vefsíður geta með góðu móti talist forrit. Forrit geta Ennfremur innihaldið texta (t.d. sem hluta af notandafleti) og þá verður heldur erfitt að greina á milli um hvora textategundina ræðir.

Ég sting uppá eftirfarandi möguleikum:

• Frumrit - Þar sem frumleiki er svo úrelt hugtak í stafrænum heimi, þá má alveg endurnýta orðið. (Stafrænt frumrit hlýtur fyrst merkingu þegar það er borið saman við eintak þar sem einhver eðlislæg breyting hefur átt sér stað í afrituninni - sbr. source vs. binary code.)
• Handrit - Þetta orð leynir á sér þar sem source code er venjulega (vél)ritaður af fólki (með hendur) og lýsir þeim gjörðum sem höfundur vill að leikandinn (tölvan) framkvæmi.
• Uppskrift - Fær mig til að brosa.

Þula

Einhver stakk uppá orðinu "þula" en það orð hefur þann galla að nokun þess fyrir "source code" er afar langsótt. Þula merkir fyrst og fremst eitthvað það sem er kveðið upphátt - þulið. Ekkert í eðli orðsins gefur t.d. til kynna að efni þulunnar sé til á rituðu formi. Þula merkir eiginlega það sama og ræða.

Þula er best þekkt í merkingunni galdraþula (sem er væntanlega hugmyndin að noktun orðsins um source), auk þess að vera vel þekkt heiti á íslensku bragarformi sem var dáldið notað seinast af nýrómantísku skáldunum í byrjunþessarar aldar.

Kóði

Svo virðist sem þýðingarhópurinn hafi sæst á orðið (orðskrípið) "kóði" fyrir "code". Þá er notað forskeyti til að skilgreina hver kyns "kóða" sé að ræða - HTML-kóði, C-kóði, Java-kóði, forritskóði o.s.frv.

Mér finnst þetta ekki mjög góð lausn, enda ekki einu sinni um viðtekið slangur (finnst ekki í orðabók.) nema í merkingunni dulmál. HTML og C "source code" er ekki dulmál.

Það þýðir samt víst ekki að mótmæla þegar múgurinn hefur mælt, en ég stunda samt áfram mín þöglu mótmæli...

Uppfært: 20. okt. 1999: Smá lagfæringar á málfari o.þ.h.