Endurreisnartmabili (inngangur a fyrirlestri)

Skrifa 19. mars 1998, kl. 00:00

Inngangur a fyrirlestri Listasgu 1. rs Myndlista- og Handasklanum, vori 1998.

Okkur er kennt a endurreisnin marki upphaf ntmans. uru r samflagsbreytingar evrpu (borgaramenning, kaptalismi, hmanisminn) sem eru rkjandi dag og hafa haldist san, og hafa borist t um nstum v allan heim sem hi rkjandi og randi skipulag.

Almennt um endurreisnina

listskpun endurreisnarinnar rkti mjg kvein hugmyndafri um a hvernig hlutirnir ttu a vera og lta t. Hin klassska fagurfri. sta takmarki var a lkja eftir raunveruleikanum (heiminum) og draga upp raunsanna mynd, ea sjnhverfingu af honum - ekki tti r vegi a fegra hlutina hr og ar, og velja sr tillilega "fallegar" fyrirmyndir, ar sem v var fyrir komi.

Einnig var mikil hersla strfrilega tlistun raunveruleikans. hersla anatmu, skyggingu, perspektf, og myndbyggingu.

Um yrkisefni myndlistamannanna m a segja:

a var mjg miki um vsanir forn-grska og forn-rmverska menningu, bi stl og fegurarvimium, og yrkisefni. Grskar (og annig s rmverskar) gosagnir voru vinslt yrkisefni. Helst mttu r ekki stangast grflega vi hina kristilegu siferiskennd.

Engu a sur voru trartend verk mun vinslli - verk aalega me myndum af atburum biblunni - enda evrpu menn enganveginn gegnir af trnni. Myndir af drlingum fyrirfundust enn en er eins og huginn fyrir eim hafi minnka eitthva, eins og flk hafi haft minni huga v a upphefja psl og eymd en ur (tilkoma Lterstrar og hmanismans).

Portrett geru kommbakk me endurreisninni enda eru au viss vsun forn-grsku/rmversku menninguna, ef ekki bein vsun rmversku portrettin, einfaldlega vsun hugmyndina um upphafningu mannsins (sem er n skapaur gus mynd) Einstakir borgarar eru ornir ngilega rkir til ess a lta mla af sr strmerk portrett sem sna snu fnasta pssi.

N-Evrpu var eitthva um a a menn mluu hversdagslega hluti, ein og myndir Bruegels af veislum og htum.

Ummerki um endurreisnina ntmalist

Listamenn 20. ldinni hafa, e.t.v. vegna tilkomu ljsmyndatkninnar, a miklu leyti sni bakinu vi fegurargildum og hi geysilega menningarlega umrt sem hefur tt sr sta 20.ldinni hefur gjrbreytt bi andliti og hlutverki listar fr v sem hn hafi

rtt fyrir allt eru fir tilbnir a beinlnis gagnrna hluti sem voru a gerast. a er raun heilmikil "rmantk" kringum allt sem snertir endurreisnina a m jafnvel sj tilhneigingu manna til a vera oft miklu gjarnari a gagnrna allt a sem undan og eftir kom. (.e.a.s. gotkina og barrokki)

rtt fyrir mismundandi herslur einstaka stefna 20.ldinni er samt gegnum gangandi kvein vsun arfleif endurreisnarinnar

Vesturlandabum stendur grska bkmenntaarfleifin (.e. gosgurnar og heimspekin) trlega nrri - og okkur slendingum nstum v nr, en okkar eigin Norrna satr og heimspekin kringum hana. ess vegna eru listamenn gjarnir a vsa grsku gosagnaminnin mist gegnum verk endurreisnarmeistaranna, ea me beinum vsunum. Hvort heldur sem er m segja a s til komi vegna huga endurreisnarmanna eim (gosgnunum).

a er mjg algengt ntmalist a vsa s beint einstk verk gmlu meistara endurreisnarinnar Vi hfum fjarlgst vifangs efni endurreisnarinnar og nlgumst au n frekar me v a vsa til eirra gegnum Listasguna. a er eins og mnnum finnist einhvern htt auveldara a nlgast sustu kvldmltina, me v a hugsa fyrst um Leonardo og skemmda veggpssningu. Einnig hefur, 20.ldinni, aukist hugi listamanna a skilgreina listasguna og krifja eigin list til mergjar. Listin er orin sjlfhverf. Fjallar um sjlfa sig, og "listaheiminn". Menn rfast fram og aftur um hva s list.

Einghvernveginn efast samt enginn um hina "snnu" og viurkenndu list endurreisnarinnar. Endurreisnin er fasti sem vi ll ekkjum og mium okkur vi. v virka beinar vsanir endurreisnarverk sem vsanir samykkta list og hjlpa listamnnum til ess a velta upp spurningum um gildi listarinnar og a "hva er list?" Menn spurja sig e.t.v.: "- Ef etta er list hv er ekki mitt list lka".

Sumir segja meira a segja a vsun endurreisnarverk virki sem fjltlegasta og einfaldasta aferin til ess a hljta samykki listaheimsins v sem maur er a gera.

Allt etta snir hversu fast innprentu s hugsun er hugum okkar, a endurreisnin marki upphaf ntmans.

Ng um a. Vi erum me nokkur dmi um a hvernig ntmalistamenn nota verkum snum beinar tilvsanir mlverk gmlu meistaranna aftan r endurreisn.

Er endurreisnin a aftra okkur?

Hefbundi listnm allt fr dgum endurreisnarinnar hefur byggst kenningum hmanistanna. Leitast er vi a kenna nemendum a lkja eftir raunveruleikanum. Fengist er vi skyggingar, frumform og geometru, perspektf, og anatmu.

egar v er loki er svo tlast til a nemendur feti smu/svipaa lei og farin hefur verin allt fr tmum endurreisnarinnar, fr hinni vsindalegu eftirlkingu raunveruleikanum t eitthva ntt og skapandi.

a m spurja sig hvort essi einstrengingslegi httur uppeldi listamanna virki ekki sem nokkur hemill framrun listskpunar vesturlndum (ea jafnvel heiminum llum).


 

Flakk um vefsvi



 

Nleg svr fr lesendum

  • Rich (Req.js - javascript lazy-loading and dependency managment made easy)
  • Rich (Req.js - javascript lazy-loading and dependency managment made easy)
  • Rich (Req.js - javascript lazy-loading and dependency managment made easy)
  • Mr (Req.js - javascript lazy-loading and dependency managment made easy)
  • Rich (Req.js - javascript lazy-loading and dependency managment made easy)
  • Mr (Req.js - javascript lazy-loading and dependency managment made easy)
  • Dinesh (Req.js - javascript lazy-loading and dependency managment made easy)
  • Mr (Taubleyjur ntmanum - ltill leiarvsir handa hrddri j)
  • Ada (Taubleyjur ntmanum - ltill leiarvsir handa hrddri j)
  • notandi (Taubleyjur ntmanum - ltill leiarvsir handa hrddri j)
  • Geir (Lausnin efnahagsvandanum)
  • Jenn (Lausnin efnahagsvandanum)
  • li Jens (Lausnin efnahagsvandanum)
  • Mr (Lausnin efnahagsvandanum)
  • Kjartan S (Lausnin efnahagsvandanum)

 

 

Yfirlit yfir etta skjal

(Atriin listanum vsa kvena kafla ofar sunni.)